11 sposobów na niewypłacenie zachowku
Data publikacji: 24 maj, 2024

11 sposobów – Jak uniknąć wypłaty zachowku

Zachowek to instytucja prawna mająca na celu ochronę najbliższych członków rodziny spadkodawcy przed całkowitym pozbawieniem udziału w spadku. Dotyczy zstępnych, małżonka oraz rodziców, zapewniając im minimalny udział w majątku zmarłego, nawet jeśli zostali pominięci w testamencie. Wartość zachowku wynosi połowę lub dwie trzecie udziału spadkowego przysługującego w ramach dziedziczenia ustawowego. Mimo że jest to ważne zabezpieczenie, istnieją sposoby, aby legalnie uniknąć jego wypłaty. W tym artykule przedstawiamy 11 sposobów, które mogą pomóc w zarządzaniu majątkiem w taki sposób, aby zminimalizować obowiązek wypłaty zachowku. Poznaj różne strategie, które pozwolą Ci zabezpieczyć swoje interesy i uniknąć potencjalnych konfliktów prawnych.

1. Wydziedziczenie

Wydziedziczenie to formalne pozbawienie osoby uprawnionej do zachowku. Wydziedziczenie musi być dokonane w testamencie i musi być oparte na określonych, ważnych powodach. Bez odpowiedniego uzasadnienia wydziedziczenie może być podważone przez Sąd.

KIEDY MOŻNA DOKONAĆ WYDZIEDZICZENIA?

Wydziedziczenia można dokonać tylko w określonych sytuacjach. Polskie prawo przewiduje trzy główne przyczyny, które uzasadniają wydziedziczenie:

 

  • Rażąca niewdzięczność. Uprawniony do zachowku dopuścił się rażącej niewdzięczności wobec spadkodawcy.
  • Przestępstwo. Uprawniony popełnił przestępstwo przeciwko spadkodawcy lub bliskim spadkodawcy.
  • Uporczywe niewypełnianie obowiązków rodzinnych. Uprawniony uporczywie nie wypełnia swoich obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy.

JAK SPORZĄDZIĆ TESTAMENT Z WYDZIEDZICZENIEM?

1) Spisanie testamentu. Wydziedziczenie musi być zapisane w testamencie. Testament może być spisany własnoręcznie (tzw. testament holograficzny), ale najlepiej zrobić to w obecności notariusza, aby uniknąć późniejszych sporów.

2) Uzasadnienie. W testamencie muszą być jasno określone powody wydziedziczenia. Bez uzasadnienia wydziedziczenie może być łatwo podważone przez sąd.

3) Dokładność. Wydziedziczenie powinno być dokładnie opisane, aby nie było wątpliwości co do jego intencji i podstaw.

PRZYKŁAD ZASTOSOWANIA WYDZIEDZICZENIA

Przykład: Załóżmy, że masz syna, który od lat nie utrzymuje z tobą kontaktu, nie wspiera cię w żadnej formie i wykazuje się rażącą niewdzięcznością. Chcesz, aby po twojej śmierci syn nie miał prawa do zachowku.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Spisanie testamentu. Udajesz się do notariusza, aby sporządzić testament.

2) Wydziedziczenie. W testamencie wyraźnie zapisujesz, że wydziedziczasz syna z powodu rażącej niewdzięczności. Opisujesz konkretne sytuacje, które to uzasadniają.

3) Podpisanie testamentu. Testament zostaje podpisany w obecności notariusza, co nadaje mu moc prawną.

ZALETY WYDZIEDZICZENIA

Brak prawa do zachowku. Wydziedziczenie skutecznie pozbawia osobę prawa do zachowku, co pozwala na dowolne rozdysponowanie majątku.
Formalność i pewność prawna. Sporządzony i podpisany testament w obecności notariusza daje większą pewność prawną.

WADY WYDZIEDZICZENIA

Konieczność uzasadnienia. Wydziedziczenie musi być uzasadnione konkretnymi przyczynami. Bez uzasadnienia może być podważone.
Ryzyko sporów. Osoba wydziedziczona może podjąć próbę podważenia testamentu w sądzie, co może prowadzić do długotrwałych sporów sądowych.
Emocjonalne konsekwencje. Wydziedziczenie może prowadzić do konfliktów rodzinnych i mieć poważne konsekwencje emocjonalne.

Wydziedziczenie to skuteczny sposób na pozbawienie określonej osoby prawa do zachowku, ale musi być przeprowadzone zgodnie z prawem i odpowiednio uzasadnione. Testament z zapisem o wydziedziczeniu powinien być sporządzony w obecności notariusza, aby uniknąć późniejszych sporów. Pamiętaj, że wydziedziczenie to ostateczna decyzja, która może mieć długotrwałe konsekwencje zarówno prawne, jak i emocjonalne.

Jeśli chcesz dowiedzieć się czegoś więcej na temat wydziedziczenia, zajrzyj tutaj:

Wydziedziczenie – na czym polega?

2. Darowizny dokonane za życia spadkodawcy

Darowizna to przekazanie majątku innej osobie za darmo, bez żadnych zobowiązań. Jeśli przekazujesz majątek osobom trzecim, czyli takim, które nie są twoimi najbliższymi krewnymi, można w ten sposób zmniejszyć wartość majątku, który będzie podlegał zachowkowi. Istnieje jednak kilka ważnych kwestii, które musisz wziąć pod uwagę:

Okres 10 lat. Jeżeli darowizna została dokonana na mniej niż 10 lat przed śmiercią, może być wliczona do schedy spadkowej przy obliczaniu zachowku. Oznacza to, że wartość tej darowizny zostanie doliczona do wartości spadku, co może zwiększyć wysokość zachowku, który trzeba będzie wypłacić.

Przykład: Jeśli przekazałeś mieszkanie swojemu przyjacielowi 11 lat przed swoją śmiercią, wartość tego mieszkania nie będzie doliczona do wartości spadku przy obliczaniu zachowku dla twoich dzieci.

Osoby trzecie. Osoby trzecie to wszyscy ci, którzy nie są twoimi najbliższymi krewnymi (czyli nie są to dzieci, wnuki, małżonek, rodzice). Może to być np. znajomy, dalszy krewny, czy nawet organizacja charytatywna.

Forma darowizny. Darowizna powinna być dokonana w formie aktu notarialnego, szczególnie jeśli dotyczy nieruchomości. Pamiętaj, że darowizny pieniężne czy mniejsze przedmioty również mogą być brane pod uwagę.

PRZYKŁAD ZASTOSOWANIA DAROWIZNY NA RZECZ OSÓB TRZECICH

Załóżmy, że masz dwójkę dzieci, ale chciałbyś, aby większa część twojego majątku trafiła do twojego przyjaciela. Możesz przekazać mu w darowiźnie mieszkanie, ale aby darowizna ta nie była wliczana do schedy spadkowej przy obliczaniu zachowku, musisz ją dokonać co najmniej 10 lat przed swoją śmiercią.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Zdecyduj, co chcesz przekazać. Wybierz, które elementy swojego majątku chcesz przekazać w darowiźnie. Może to być nieruchomość, samochód, pieniądze itp.

2) Wybierz osobę trzecią. Wybierz osobę, której chcesz przekazać darowiznę. Pamiętaj, że nie może to być najbliższy krewny, jeśli chcesz zmniejszyć wartość spadku podlegającego zachowkowi.

3) Sporządź akt notarialny. Udaj się do notariusza, aby sporządzić akt notarialny. Jest to szczególnie ważne w przypadku darowizny nieruchomości.

4) Przekaż darowiznę. Dokonaj faktycznego przekazania majątku. Jeśli jest to darowizna pieniężna, przekaż pieniądze na konto obdarowanego.

5) Zachowaj dokumentację. Przechowuj wszelkie dokumenty związane z darowizną, w tym akt notarialny i dowody przekazania majątku. Mogą być potrzebne w przyszłości, aby wykazać, że darowizna została dokonana zgodnie z prawem.

ZALETY TEGO ROZWIĄZANIA

Zmniejszenie wartości majątku podlegającego zachowkowi.
Możliwość przekazania majątku osobom, którym chcesz pomóc.

WADY TEGO ROZWIĄZANIA

Darowizny dokonane na mniej niż 10 lat przed śmiercią mogą być wliczone do schedy spadkowej.
Ryzyko konfliktów rodzinnych, jeśli najbliźsi czują się pokrzywdzeni.
Formalności związane z notariuszem i dokumentacją.

Darowizny na rzecz osób trzecich mogą być skutecznym sposobem na zmniejszenie wartości majątku podlegającego zachowkowi, ale muszą być dobrze zaplanowane i przeprowadzone co najmniej 10 lat przed Twoją śmiercią. Ważne jest, aby każda darowizna była udokumentowana i przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa.

3. Umowa dożywocia

Umowa dożywocia to umowa cywilnoprawna, w której właściciel nieruchomości (dożywotnik) przenosi własność tej nieruchomości na inną osobę (nabywcę), w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania. Obejmuje to najczęściej mieszkanie, wyżywienie, opiekę medyczną i inne potrzeby dożywotnika. Umowa dożywocia musi być sporządzona w formie aktu notarialnego.

JAKIE SĄ SKUTKI ZAWARCIA UMOWY DOŻYWOCIA?

Przeniesienie własności. Właściciel nieruchomości przenosi własność na nabywcę, ale nabywca zobowiązuje się zapewnić dożywotnikowi utrzymanie.

Brak wliczania do schedy spadkowej. Nieruchomość przekazana w ramach umowy dożywocia nie jest wliczana do schedy spadkowej, co oznacza, że nie jest brana pod uwagę przy obliczaniu zachowku.

Dożywotnie utrzymanie. Dożywotnik ma zapewnione utrzymanie do końca życia, co jest korzystne zwłaszcza dla osób starszych lub potrzebujących opieki.

PRZYKŁAD ZASTOSOWANIA UMOWY DOŻYWOCIA

Przykład: Masz nieruchomość i chcesz, aby po twojej śmierci nie była ona brana pod uwagę przy obliczaniu zachowku dla twoich dzieci. Zawierasz umowę dożywocia z osobą, która zgadza się zapewnić ci opiekę.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Wybór nabywcy. Wybierasz osobę, której ufasz i która jest w stanie zapewnić ci opiekę do końca życia.

2) Sporządzenie umowy. Udajesz się do notariusza, aby sporządzić umowę dożywocia.

3) Podpisanie umowy. Podpisujesz umowę, w której określone są warunki dożywotniego utrzymania oraz przeniesienie własności nieruchomości na nabywcę.

ZALETY UMOWY DOŻYWOCIA

Zapewnienie utrzymania. Dożywotnik ma zapewnione utrzymanie i opiekę do końca życia.
Brak wliczania do schedy spadkowej. Nieruchomość przekazana w ramach umowy dożywocia nie jest brana pod uwagę przy obliczaniu zachowku, co może skutecznie zmniejszyć wartość spadku podlegającego zachowkowi.
Pewność prawna. Umowa sporządzona w formie aktu notarialnego daje pewność prawną.

WADY UMOWY DOŻYWOCIA

Koszty notarialne. Sporządzenie umowy u notariusza wiąże się z kosztami.
Stałe zobowiązania nabywcy. Nabywca nieruchomości zobowiązuje się do dożywotniego utrzymania dożywotnika, co może być dużym obciążeniem.

Umowa dożywocia to skuteczny sposób na zabezpieczenie majątku przed koniecznością wypłacania zachowku. Dzięki tej umowie nieruchomość przekazana nabywcy nie jest wliczana do schedy spadkowej, co zmniejsza wartość spadku podlegającego zachowkowi. Umowa ta daje również pewność, że dożywotnik będzie miał zapewnione utrzymanie i opiekę do końca życia. Warto jednak pamiętać, że taka umowa wiąże się z pewnymi kosztami i koniecznością znalezienia odpowiedniego nabywcy, który zgodzi się na warunki umowy.

4. Zapisy i polecenia

Zapisy to postanowienia zawarte w testamencie, na mocy których spadkodawca zobowiązuje spadkobierców do przekazania określonych rzeczy lub praw osobom trzecim.

Polecenia to dyspozycje spadkodawcy, w których zobowiązuje spadkobiercę lub zapisobiercę do dokonania określonego działania lub powstrzymania się od niego. Polecenie może dotyczyć dowolnej kwestii, zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej.

JAKIE SĄ SKUTKI ZAPISÓW I POLECEŃ?

Zapisy obciążają spadkobierców. Zapisy mogą zmniejszyć wartość schedy spadkowej, ponieważ spadkobiercy muszą przekazać określone rzeczy lub prawa zapisobiercom.

Polecenia mogą zmniejszyć wartość spadku. Polecenia mogą nakładać na spadkobierców obowiązki, które mogą obniżyć wartość majątku, np. poprzez zobowiązanie do przekazania darowizn lub wykonania określonych czynności.

Obowiązek wykonania. Spadkobiercy i zapisobiercy mają obowiązek wykonania zapisów i poleceń, co może wpłynąć na wartość spadku podlegającego zachowkowi.

PRZYKŁAD ZASTOSOWANIA ZAPISÓW I POLECEŃ

Przykład 1: Zapis

Masz cenną kolekcję dzieł sztuki, którą chcesz przekazać swojemu przyjacielowi, ale jednocześnie chcesz zmniejszyć wartość swojego majątku, aby twoje dzieci nie mogły ubiegać się o wysoki zachowek.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Spisanie testamentu. Udajesz się do notariusza, aby sporządzić testament.

2) Zapis w testamencie. W testamencie zapisujesz, że kolekcja dzieł sztuki ma zostać przekazana twojemu przyjacielowi.

3) Obowiązek wykonania zapisu. Po twojej śmierci spadkobiercy mają obowiązek przekazać kolekcję przyjacielowi.

Przykład 2: Polecenie

Chcesz, aby twoje dzieci przekazały określoną sumę pieniędzy na cele charytatywne po twojej śmierci, co zmniejszy wartość spadku podlegającego zachowkowi.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Spisanie testamentu. Udajesz się do notariusza, aby sporządzić testament.

2) Polecenie w testamencie. W testamencie zapisujesz polecenie, że twoje dzieci mają przekazać określoną sumę pieniędzy na wybraną organizację charytatywną.

3) Obowiązek wykonania polecenia. Po twojej śmierci dzieci mają obowiązek wykonania polecenia i przekazania pieniędzy.

ZALETY ZAPISÓW I POLECEŃ

Zmniejszenie wartości schedy spadkowej. Zapisy i polecenia mogą skutecznie zmniejszyć wartość majątku podlegającego zachowkowi.
Precyzyjne rozdysponowanie majątku. Możliwość dokładnego określenia, komu i co ma zostać przekazane.
Elastyczność. Polecenia mogą dotyczyć różnych kwestii, zarówno majątkowych, jak i niemajątkowych, co daje dużą elastyczność w zarządzaniu majątkiem.

WADY ZAPISÓW I POLECEŃ

Obciążenie spadkobierców. Spadkobiercy mogą czuć się obciążeni obowiązkiem wykonania zapisów i poleceń.
Możliwość sporów. Osoby pominięte w zapisie mogą kwestionować testament, co może prowadzić do sporów sądowych.
Koszty notarialne. Sporządzenie testamentu z zapisami i poleceniami wiąże się z kosztami notarialnymi.

Zapisypolecenia to narzędzia, które pozwalają spadkodawcy precyzyjnie rozdysponować majątek i nałożyć określone obowiązki na spadkobierców. Mogą skutecznie zmniejszyć wartość schedy spadkowej, co w konsekwencji może obniżyć wysokość zachowku. Zapisy zobowiązują spadkobierców do przekazania określonych rzeczy lub praw zapisobiercom, natomiast polecenia mogą dotyczyć różnych czynności, które mają wykonać spadkobiercy. Ważne jest, aby testament z zapisami i poleceniami był sporządzony w formie aktu notarialnego, co zapewnia jego ważność i wykonalność.

5. Przekazanie majątku na rzecz fundacji lub stowarzyszenia

Fundacja to organizacja posiadająca osobowość prawną, która ma na celu realizację określonych celów społecznych, kulturalnych, oświatowych itp. Fundacja może również zarządzać majątkiem przekazanym jej przez fundatora. W kontekście niewypłacenia zachowku, fundacja może pełnić rolę narzędzia do ograniczenia wartości masy spadkowej.

KROKI DO USTANOWIENIA FUNDACJI

1) Sporządzenie aktu fundacyjnego. Fundator sporządza akt fundacyjny, w którym określa cel fundacji oraz przekazuje jej majątek.

2) Rejestracja fundacji. Fundacja musi zostać zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), aby uzyskać osobowość prawną.

3) Przekazanie majątku. Majątek przekazany fundacji jest formalnie wyłączony z masy spadkowej, co może ograniczyć wartość zachowku.

ZALETY FUNDACJI

Majątek przekazany fundacji jest wyłączony z masy spadkowej.
Fundacja może zarządzać majątkiem zgodnie z wolą fundatora, co może ograniczyć dostęp spadkobierców do tego majątku.

WADY FUNDACJI

Fundacja musi realizować określone cele statutowe, co może ograniczać elastyczność zarządzania majątkiem
Przekazanie majątku fundacji może być kwestionowane, jeżeli uprawnieni do zachowku uznają, że działanie to miało na celu pokrzywdzenie ich praw.

Fundacja rodzinna to szczególny rodzaj fundacji, która jest ustanawiana w celu zarządzania majątkiem rodzinnym oraz zabezpieczenia interesów członków rodziny. Fundacja rodzinna działa na podobnych zasadach jak zwykła fundacja, ale jej celem jest przede wszystkim ochrona i pomnażanie majątku rodzinnego.

KROKI DO USTANOWIENIA FUNDACJI RODZINNEJ

1) Sporządzenie aktu fundacyjnego. Podobnie jak w przypadku zwykłej fundacji, fundator sporządza akt fundacyjny i przekazuje majątek fundacji rodzinnej.

2) Rejestracja fundacji rodzinnej. Fundacja rodzinna musi zostać zarejestrowana w KRS.

3) Zarządzanie majątkiem. Fundacja rodzinna zarządza majątkiem zgodnie z określonymi w akcie fundacyjnym zasadami, które mogą obejmować cele ochrony i pomnażania majątku rodzinnego.

ZALETY FUNDACJI RODZINNEJ

Majątek przekazany fundacji rodzinnej jest wyłączony z masy spadkowej.
Fundacja rodzinna może chronić majątek przed roszczeniami spadkowymi.
Fundacja może zapewnić długoterminowe zarządzanie majątkiem rodzinnym, zgodnie z wolą fundatora.

WADY FUNDACJI RODZINNEJ

Koszty utworzenia i utrzymania fundacji rodzinnej mogą być wysokie.
Fundacja rodzinna musi działać zgodnie z określonymi celami i zasadami, co może ograniczać elastyczność zarządzania majątkiem.
Przekazanie majątku fundacji rodzinnej może być kwestionowane przez uprawnionych do zachowku.

Stowarzyszenie to organizacja powołana do realizacji określonych celów przez grupę osób. Stowarzyszenie posiada osobowość prawną, co oznacza, że może być właścicielem majątku i zarządzać nim niezależnie od swoich członków.

KROKI DO USTANOWIENIA STOWARZYSZENIA

1) Zebranie założycieli. Grupa osób, która chce założyć stowarzyszenie, musi sporządzić statut i zwołać zebranie założycielskie.

2) Rejestracja stowarzyszenia. Stowarzyszenie musi zostać zarejestrowane w KRS.

3) Zarządzanie majątkiem. Stowarzyszenie może zarządzać majątkiem przekazanym mu przez członków lub darczyńców.

ZALETY STOWARZYSZENIA

Stowarzyszenie posiada osobowość prawną, co umożliwia zarządzanie majątkiem niezależnie od członków.
Majątek przekazany stowarzyszeniu jest wyłączony z masy spadkowej.

WADY STOWARZYSZENIA

Cele stowarzyszenia muszą być zgodne z jego statutem, co może ograniczać elastyczność zarządzania majątkiem.
Przekazanie majątku stowarzyszeniu może być kwestionowane przez uprawnionych do zachowku.

Ustanowienie fundacji lub fundacji rodzinnej może być skutecznym sposobem na ograniczenie wartości masy spadkowej i tym samym zmniejszenie wartości zachowku. Fundacje te mogą zarządzać majątkiem zgodnie z wolą fundatora, co pozwala na kontrolowanie, jak majątek jest wykorzystywany po śmierci fundatora. Stowarzyszenie również może pełnić podobną rolę, jednak ze względu na swoje specyficzne cele statutowe może być mniej elastyczne niż fundacja. W każdym przypadku, ważne jest, aby dokładnie zaplanować i przeanalizować potencjalne ryzyka prawne i finansowe, najlepiej w konsultacji z prawnikiem specjalizującym się w prawie spadkowym i fundacyjnym.

6. Ustanowienie polisy ubezpieczeniowej z obowiązkiem wypłaty na konkretną osobę

Ustanowienie polisy ubezpieczeniowej z obowiązkiem wypłaty świadczenia na rzecz konkretnej osoby może być jednym ze sposobów na ochronę majątku i ograniczenie wartości zachowku. Polisa ubezpieczeniowa na życie jest umową zawartą między ubezpieczającym (osobą, która opłaca składki) a ubezpieczycielem, który zobowiązuje się wypłacić określoną kwotę wyznaczonemu beneficjentowi w razie śmierci ubezpieczonego.

JAK TO DZIAŁA W KONTEKŚCIE ZACHOWKU?

Wybór beneficjenta. Właściciel polisy ubezpieczeniowej wybiera beneficjenta, który otrzyma świadczenie ubezpieczeniowe po jego śmierci. Beneficjentem może być osoba fizyczna, organizacja charytatywna, fundacja lub inna instytucja.

Wartość polisy. Kwota, na jaką opiewa polisa, jest ustalana przy jej zawieraniu i może stanowić znaczną część majątku ubezpieczonego.

Wyłączenie z masy spadkowej. Świadczenie ubezpieczeniowe wypłacane beneficjentowi nie wchodzi do masy spadkowej. Oznacza to, że nie jest uwzględniane przy obliczaniu wartości zachowku.

ZALETY USTANOWIENIA POLISY UBEZPIECZENIOWEJ

Ochrona majątku. Polisa ubezpieczeniowa może zabezpieczyć majątek na rzecz wybranych osób, nie zwiększając masy spadkowej.
Szybka wypłata środków. Świadczenie ubezpieczeniowe jest wypłacane szybko po śmierci ubezpieczonego, co może zapewnić beneficjentowi natychmiastową pomoc finansową.
Elastyczność. Ubezpieczony ma możliwość wyboru dowolnego beneficjenta i może zmieniać beneficjentów w trakcie trwania polisy.
Prywatność. Beneficjent polisy może otrzymać środki bez konieczności przeprowadzania postępowania spadkowego.

WADY USTANOWIENIA POLISY UBEZPIECZENIOWEJ

Koszty. Opłacanie składek ubezpieczeniowych przez cały okres trwania polisy może być kosztowne.
Ryzyko prawne. Uprawnieni do zachowku mogą próbować kwestionować ustanowienie polisy, argumentując, że miała ona na celu pokrzywdzenie ich praw do zachowku.
Ograniczenia prawne. W niektórych przypadkach Sąd może uwzględnić wartość polisy ubezpieczeniowej przy obliczaniu wartości zachowku, szczególnie jeśli polisa została zawarta w celu obejścia prawa spadkowego.

STRATEGIA USTANOWIENIA POLISY

Wybór odpowiedniego ubezpieczenia. Wybór odpowiedniego rodzaju polisy (np. terminowej, na całe życie) w zależności od potrzeb ubezpieczonego i beneficjenta.

Określenie beneficjenta. Jasne i precyzyjne określenie beneficjenta w polisie, aby uniknąć późniejszych sporów.

Regularne opłacanie składek. Zapewnienie regularnego opłacania składek, aby polisa była ważna w momencie śmierci ubezpieczonego.

Konsultacja prawna. Skonsultowanie się z prawnikiem specjalizującym się w prawie spadkowym i ubezpieczeniowym w celu opracowania strategii zgodnej z obowiązującymi przepisami i mającej na celu ochronę majątku.

Ustanowienie polisy ubezpieczeniowej z obowiązkiem wypłaty świadczenia na rzecz konkretnej osoby może być skutecznym narzędziem w kontekście ograniczenia zachowku. Polisa taka pozwala na zabezpieczenie środków dla wybranych osób lub organizacji, jednocześnie zmniejszając wartość masy spadkowej. Ważne jest jednak, aby dokładnie zaplanować ten krok i uwzględnić wszystkie potencjalne ryzyka prawne, najlepiej w porozumieniu z prawnikiem specjalizującym się w tych kwestiach.

7. Ustanowienie małżeńskiej umowy majątkowej

Małżeńska umowa majątkowa to umowa zawierana między małżonkami, która zmienia ustawowy ustrój majątkowy. Najczęściej spotykanym typem takiej umowy jest intercyza, czyli umowa o rozdzielności majątkowej, ale może ona także dotyczyć rozszerzenia lub ograniczenia wspólności majątkowej.

JAKIE SĄ RODZAJE MAŁŻEŃSKICH UMÓW MAJĄTKOWYCH?

Rozdzielność majątkowa. Każdy z małżonków zarządza swoim majątkiem osobno. W przypadku śmierci jednego z małżonków, jego majątek nie wchodzi do wspólności majątkowej i jest dziedziczony według zasad spadkowych.

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków. Po zakończeniu małżeństwa (przez rozwód lub śmierć jednego z małżonków) można domagać się wyrównania dorobków, czyli wyrównania różnic w przyroście majątku każdego z małżonków.

Rozszerzenie wspólności majątkowej. Wspólność majątkowa obejmuje również majątek nabyty przed zawarciem małżeństwa.

Ograniczenie wspólności majątkowej. Określa, które składniki majątku nie wchodzą do wspólności majątkowej.

JAKIE SĄ SKUTKI MAŁŻEŃSKIEJ UMOWY MAJĄTKOWEJ?

Ochrona majątku osobistego. Umowa może chronić majątek osobisty przed wypłatą zachowku, jeśli majątek ten jest odpowiednio zarządzany.

Rozdzielność majątkowa. Umożliwia zarządzanie majątkiem osobistym bez ingerencji małżonka, co może być korzystne w kontekście planowania spadkowego.

Unikanie wspólności majątkowej. Pozwala uniknąć wspólności majątkowej, która może prowadzić do konieczności dzielenia majątku w przypadku rozwodu lub śmierci jednego z małżonków.

PRZYKŁAD ZASTOSOWANIA MAJĄTKOWEJ UMOWY MAŁŻEŃSKIEJ

Przykład 1: Rozdzielność majątkowa

Załóżmy, że posiadasz znaczną ilość majątku osobistego, który chciałbyś chronić przed wypłatą zachowku. Decydujesz się na zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Rozmowa z małżonkiem. Przeprowadzasz rozmowę z małżonkiem na temat zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej.

2) Wizyta u notariusza. Udajecie się wspólnie do notariusza, aby sporządzić umowę majątkową.

3) Podpisanie umowy. Podpisujecie umowę w obecności notariusza, ustanawiając rozdzielność majątkową.

Przykład 2: Ograniczenie wspólności majątkowej

Chcesz, aby majątek nabyty przed małżeństwem oraz pewne składniki majątku nabyte w trakcie małżeństwa nie wchodziły do wspólności majątkowej. Decydujesz się na zawarcie umowy ograniczającej wspólność majątkową.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Rozmowa z małżonkiem. Uzgadniasz z małżonkiem warunki umowy, w które tym składniki majątku będą wyłączone ze wspólności majątkowej.

2) Wizyta u notariusza. Udajecie się wspólnie do notariusza, aby sporządzić umowę majątkową.

3) Podpisanie umowy. Podpisujecie umowę w obecności notariusza, ograniczając wspólność majątkową zgodnie z ustalonymi warunkami.

ZALETY MAŁŻEŃSKIEJ UMOWY MAJĄTKOWEJ

Ochrona majątku osobistego. Chroni majątek osobisty przed roszczeniami zachowkowymi i pozwala na swobodne zarządzanie nim.
Elastyczność. Możliwość dostosowania zasad zarządzania majątkiem do indywidualnych potrzeb małżonków.
Unikanie wspólności majątkowej. Pozwala na uniknięcie problemów związanych ze wspólnością majątkową, szczególnie w przypadku rozwodu lub śmierci jednego z małżonków.

WADY MAŁŻEŃSKIEJ UMOWY MAJĄTKOWEJ

Konieczność zgody małżonka. Umowa wymaga zgody obu małżonków, co może być trudne do osiągnięcia w przypadku braku porozumienia.
Koszty notarialne. Sporządzenie umowy majątkowej wiąże się z kosztami notarialnymi.
Potencjalne konflikty rodzinne. Decyzja o zawarciu umowy może prowadzić do konfliktów między małżonkami oraz ich rodzinami.
Ustanowienie małżeńskiej umowy majątkowej to skuteczny sposób na ochronę majątku osobistego przed wypłatą zachowku. Umowa może ustanowić rozdzielność majątkową, ograniczyć wspólność majątkową lub wprowadzić inne zasady podziału majątku, co pozwala na lepsze zarządzanie majątkiem i jego ochronę. Ważne jest, aby umowa była sporządzona w formie aktu notarialnego i aby małżonkowie byli zgodni co do jej warunków.

8. Przekazanie majątku do spółki

Przekazanie majątku do spółki polega na wniesieniu określonego majątku jako wkład do spółki. Może to być spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.), spółka komandytowa, akcyjna czy inna forma prawna. Przekazanie majątku do spółki oznacza, że staje się ona właścicielem tego majątku, a osoba wnosząca wkład staje się udziałowcem lub akcjonariuszem.

JAKIE SĄ SKUTKI PRZEKAZANIA MAJĄTKU DO SPÓŁKI?

Zmiana właściciela majątku. Majątek przekazany do spółki staje się jej własnością. Osoba przekazująca majątek zachowuje kontrolę nad spółką poprzez swoje udziały, ale formalnie majątek jest własnością spółki.

Ochrona przed zachowkiem. Majątek będący własnością spółki nie jest bezpośrednio dziedziczony przez spadkobierców, co może zmniejszyć wartość schedy spadkowej podlegającej zachowkowi.

Kontrola nad majątkiem. Przekazanie majątku do spółki umożliwia zachowanie kontroli nad nim poprzez posiadanie udziałów w spółce.

PRZYKŁAD PRZEKAZANIA MAJĄTKU DO SPÓŁKI

Przykład 1: Utworzenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.)

Załóżmy, że posiadasz nieruchomość, którą chciałbyś chronić przed wypłatą zachowku. Decydujesz się na utworzenie spółki z o.o. i przekazanie nieruchomości jako wkład do tej spółki.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Utworzenie spółki. Udajesz się do notariusza, aby sporządzić umowę spółki z o.o. i zarejestrować ją w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS).

2) Przekazanie majątku. Przekazujesz nieruchomość jako wkład do spółki. Spółka staje się właścicielem nieruchomości, a ty otrzymujesz udziały w spółce.

3) Kontrola nad spółką. Jako udziałowiec zachowujesz kontrolę nad spółką i jej majątkiem

Przykład 2: Przekazanie udziałów w istniejącej spółce

Masz firmę, którą chcesz przekazać swoim dzieciom, ale jednocześnie chcesz zmniejszyć wartość swojego majątku podlegającego zachowkowi.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Przekazanie udziałów. Przekazujesz udziały w spółce swoim dzieciom, co zmniejsza wartość twojego osobistego majątku.

2) Kontrola nad spółką. Możesz zatrzymać część udziałów, aby nadal mieć wpływ na działalność firmy, ale formalnie znaczna część majątku jest własnością spółki.

ZALETY PRZEKAZANIA MAJĄTKU DO SPÓŁKI

Ochrona przed zachowkiem. Majątek przekazany do spółki nie jest bezpośrednio dziedziczony, co zmniejsza wartość schedy spadkowej podlegającej zachowkowi.
Kontrola nad majątkiem. Możliwość zachowania kontroli nad majątkiem poprzez posiadanie udziałów w spółce.
Optymalizacja podatkowa. Przekazanie majątku do spółki może przynieść korzyści podatkowe, zależnie od konkretnej sytuacji prawnej i podatkowej.

WADY PRZEKAZANIA MAJĄTKU DO SPÓŁKI

Koszty założenia i prowadzenia spółki. Utworzenie i prowadzenie spółki wiąże się z kosztami, w tym kosztami notarialnymi, rejestracyjnymi i księgowymi.
Konieczność zgodności z prawem. Przekazanie majątku do spółki musi być przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa, co może wymagać profesjonalnej pomocy prawnej.
Potencjalne konflikty. Decyzje dotyczące zarządzania majątkiem spółki mogą prowadzić do konfliktów między udziałowcami.

Przekazanie majątku do spółki to skuteczny sposób na ochronę majątku przed wypłatą zachowku. Majątek będący własnością spółki nie jest bezpośrednio dziedziczony, co może zmniejszyć wartość schedy spadkowej podlegającej zachowkowi. Przekazanie majątku do spółki umożliwia zachowanie kontroli nad nim poprzez posiadanie udziałów w spółce. Ważne jest, aby proces ten był przeprowadzony zgodnie z przepisami prawa i aby były uwzględnione wszystkie potencjalne koszty i korzyści.

9. Uznanie darowizn za wydatki

Uznanie darowizn za wydatki polega na traktowaniu określonych darowizn jako wydatków poniesionych na konkretne cele, które mogą obniżyć wartość schedy spadkowej podlegającej zachowkowi. Przykładami takich wydatków mogą być koszty związane z edukacją, leczeniem, utrzymaniem itp.

JAKIE SĄ SKUTKI UZNANIA DAROWIZN ZA WYDATKI?

Obniżenie wartości schedy spadkowej. Wydatki poniesione na określone cele mogą być odliczone od wartości schedy spadkowej, co zmniejsza wartość majątku podlegającego zachowkowi.

Zmniejszenie wysokości zachowku. Mniejsza wartość schedy spadkowej oznacza mniejszą wysokość zachowku, który mogą domagać się uprawnieni spadkobiercy.

Udokumentowanie wydatków. Konieczne jest udokumentowanie poniesionych wydatków, aby mogły być one uznane za darowizny obniżające schedę spadkową.

Przykład zastosowania uznania darowizn za wydatki

Przykład 1: Wydatki na edukację

Załóżmy, że sfinansowałeś studia swojego dziecka, co było znacznym wydatkiem. Chcesz, aby te wydatki były uznane za darowizny, które obniżą wartość schedy spadkowej.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Dokumentowanie wydatków. Zbierasz wszystkie rachunki i dokumenty potwierdzające poniesione wydatki na edukację dziecka.

2) Sporządzenie umowy darowizny. Sporządzasz umowę darowizny, w której określasz, że sfinansowanie studiów dziecka jest darowizną.

3) Uwzględnienie w testamencie. W testamencie zapisujesz, że wydatki poniesione na edukację dziecka mają być traktowane jako darowizny obniżające schedę spadkową.

Przykład 2: Wydatki na leczenie

Chcesz uznać wydatki poniesione na leczenie swojego dziecka za darowizny, które zmniejszą wartość twojego majątku podlegającego zachowkowi.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Dokumentowanie wydatków. Zbierasz wszystkie rachunki i dokumenty potwierdzające poniesione wydatki na leczenie dziecka.

2) Sporządzenie umowy darowizny. Sporządzasz umowę darowizny, w której określasz, że poniesione wydatki na leczenie są darowizną.

3) Uwzględnienie w testamencie. W testamencie zapisujesz, że wydatki poniesione na leczenie dziecka mają być traktowane jako darowizny obniżające schedę spadkową.

ZALETY UZNANIA DAROWIZN ZA WYDATKI

Obniżenie wartości schedy spadkowej. Wydatki uznane za darowizny mogą skutecznie obniżyć wartość majątku podlegającego zachowkowi.
Dokumentacja wydatków. Jasne udokumentowanie wydatków ułatwia ich uznanie za darowizny.
Zmniejszenie wysokości zachowku. Mniejsza wartość schedy spadkowej oznacza mniejszą wysokość zachowku.

WADY UZNANIA DAROWIZN ZA WYDATKI

Konieczność dokumentacji. Wydatki muszą być dokładnie udokumentowane, co może wymagać zbierania i przechowywania rachunków oraz innych dowodów.
Ryzyko sporów. Uznanie wydatków za darowizny może być kwestionowane przez innych spadkobierców, co może prowadzić do sporów prawnych.
Formalności. Konieczność sporządzenia umowy darowizny i uwzględnienia jej w testamencie.
Uznanie darowizn za wydatki to skuteczny sposób na obniżenie wartości schedy spadkowej podlegającej zachowkowi. Wydatki na edukację, leczenie czy inne ważne cele mogą być traktowane jako darowizny, co zmniejsza wartość majątku i wysokość zachowku. Ważne jest, aby wydatki były dokładnie udokumentowane i odpowiednio zapisane w umowie darowizny oraz testamencie.

10. Niegodność dziedziczenia

Niegodność dziedziczenia to instytucja prawna, która polega na wykluczeniu spadkobiercy od dziedziczenia, jeśli dopuścił się określonych czynów świadczących o jego niegodności. Decyzję o uznaniu spadkobiercy za niegodnego podejmuje sąd na wniosek osoby zainteresowanej.

JAKIE SĄ PRZYCZYNY NIEGODNOŚCI DZIEDZICZENIA?

Polskie prawo przewiduje trzy główne przyczyny, które mogą prowadzić do uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia:

 1) Ciężkie przestępstwo przeciwko spadkodawcy. Spadkobierca popełnił ciężkie przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu, wolności lub wbrew czci spadkodawcy.

2) Nakłanianie do sporządzenia lub odwołania testamentu. Spadkobierca podstępnie lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu.

3) Zniszczenie lub ukrycie testamentu. Spadkobierca zniszczył, ukrył lub przerobił testament spadkodawcy w celu osiągnięcia korzyści majątkowych.

JAKIE SĄ SKUTKI UZNANIA NIEGODNOŚCI DZIEDZICZENIA?

Wykluczenie od dziedziczenia. Spadkobierca uznany za niegodnego jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Nie dziedziczy po spadkodawcy.

Brak prawa do zachowku. Spadkobierca uznany za niegodnego traci również prawo do zachowku.

Dziedziczenie przez dalszych spadkobierców. Majątek spadkowy przypada dalszym spadkobiercom zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego lub testamentowego.

Przykład 1: Przestępstwo przeciwko spadkodawcy

Załóżmy, że twój syn dopuścił się ciężkiego przestępstwa przeciwko tobie, na przykład próbując cię skrzywdzić. Chcesz, aby został uznany za niegodnego dziedziczenia, co wykluczy go z prawa do zachowku.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Złożenie wniosku do sądu. Składasz wniosek do sądu o uznanie syna za niegodnego dziedziczenia, podając dowody na popełnione przestępstwo.

2) Postępowanie sądowe. Sąd prowadzi postępowanie, w trakcie którego bada dowody i przesłuchuje świadków.

3) Wyrok sądu. Sąd uznaje syna za niegodnego dziedziczenia. Syn nie dziedziczy po tobie i traci prawo do zachowku.

Przykład 2: Zniszczenie testamentu

Twój brat podstępnie zniszczył testament waszego ojca, aby osiągnąć korzyści majątkowe. Chcesz, aby został uznany za niegodnego dziedziczenia.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Złożenie wniosku do sądu. Składasz wniosek do sądu o uznanie brata za niegodnego dziedziczenia, podając dowody na zniszczenie testamentu.

2) Postępowanie sądowe. Sąd prowadzi postępowanie, w trakcie którego bada dowody i przesłuchuje świadków.

3) Wyrok sądu. Sąd uznaje brata za niegodnego dziedziczenia. Brat nie dziedziczy po ojcu i traci prawo do zachowku.

ZALETY UZNANIA NIEGODNOŚCI DZIEDZICZENIA

Wykluczenie niegodnych spadkobierców. Umożliwia wykluczenie spadkobierców, którzy dopuścili się ciężkich przewinień wobec spadkodawcy.
Brak prawa do zachowku. Niegodny spadkobierca traci prawo do zachowku, co zmniejsza wartość majątku, który można odziedziczyć.
Sprawiedliwość. Zapewnia, że osoby, które postąpiły nieuczciwie wobec spadkodawcy, nie odniosą korzyści majątkowych.

WADY UZNANIA NIEGODNOŚCI DZIEDZICZENIA

Postępowanie sądowe. Konieczność prowadzenia postępowania sądowego, co może być czasochłonne i kosztowne.
Dowodzenie niegodności. Konieczność przedstawienia dowodów na popełnione czyny, co może być trudne do udowodnienia.
Potencjalne konflikty rodzinne. Postępowanie może prowadzić do konfliktów rodzinnych i długotrwałych sporów.

Niegodność dziedziczenia to skuteczny sposób na wykluczenie nieuczciwych spadkobierców od dziedziczenia i prawa do zachowku. Uznanie spadkobiercy za niegodnego wymaga złożenia wniosku do sądu i przedstawienia dowodów na popełnione czyny. Postępowanie sądowe może być czasochłonne i kosztowne, ale zapewnia sprawiedliwość i ochronę przed nieuczciwymi spadkobiercami.

11. Zrzeczenie się dziedziczenia

Zrzeczenie się dziedziczenia to umowa zawierana między przyszłym spadkodawcą a przyszłym spadkobiercą, w której spadkobierca zrzeka się swojego prawa do dziedziczenia po spadkodawcy. Umowa ta musi być sporządzona w formie aktu notarialnego. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje także zstępnych spadkobiercy, chyba że umowa stanowi inaczej.

JAKIE SĄ SKUTKI ZRZECZENIA SIĘ DZIEDZICZENIA?

Brak prawa do dziedziczenia. Osoba, która zrzeka się dziedziczenia, traci prawo do udziału w spadku po spadkodawcy.

Brak prawa do zachowku. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również prawo do zachowku. To oznacza, że osoba zrzekająca się i jej potomkowie nie będą mogli ubiegać się o zachowek po spadkodawcy.

Skuteczność wobec zstępnych. Umowa zrzeczenia się dziedziczenia jest skuteczna także wobec zstępnych osoby zrzekającej się, chyba że umowa stanowi inaczej.

Przykład 1: Zrzeczenie się dziedziczenia przez dziecko

Załóżmy, że masz dwójkę dzieci, ale chciałbyś, aby większa część twojego majątku trafiła do jednego z nich lub innej osoby, a nie chcesz, aby drugie dziecko miało prawo do zachowku. Możesz zawrzeć z tym drugim dzieckiem umowę zrzeczenia się dziedziczenia.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Rozmowa z dzieckiem. Najpierw musisz porozmawiać z dzieckiem, które ma zrzec się dziedziczenia, i uzgodnić warunki.

2) Następnie udajecie się razem do notariusza, aby sporządzić umowę zrzeczenia się dziedziczenia. Umowa ta musi być spisana w formie aktu notarialnego.

3) Podpisanie umowy. Podpisujecie umowę w obecności notariusza. Od tej chwili dziecko, które zrzeka się dziedziczenia, oraz jego potomkowie tracą prawo do dziedziczenia i zachowku po tobie.

Przykład 2: Zrzeczenie się dziedziczenia przez małżonka

Masz majątek, który chciałbyś przekazać swoim dzieciom, ale nie chcesz, aby twój małżonek miał prawo do dziedziczenia i zachowku. Możesz zawrzeć z małżonkiem umowę zrzeczenia się dziedziczenia.

JAK TO ZROBIĆ KROK PO KROKU?

1) Rozmowa z małżonkiem. Uzgadniasz warunki zrzeczenia się dziedziczenia z małżonkiem.

2) Udajecie się do notariusza, aby sporządzić umowę zrzeczenia się dziedziczenia w formie aktu notarialnego.

3) Podpisanie umowy. Małżonek podpisuje umowę w obecności notariusza. Od tej chwili małżonek traci prawo do dziedziczenia i zachowku po tobie.

ZALETY ZRZECZENIA SIĘ DZIEDZICZENIA

Brak prawa do zachowku. Zrzeczenie się dziedziczenia skutecznie pozbawia osobę prawa do zachowku.
Skuteczność wobec zstępnych. Umowa obejmuje również zstępnych osoby zrzekającej się, chyba że umowa stanowi inaczej.
Pewność prawna. Umowa daje pewność, że osoba zrzekająca się nie będzie mogła ubiegać się o zachowek.

WADY ZRZECZENIA SIĘ DZIEDZICZENIA

Konieczność zgody. Osoba zrzekająca się musi wyrazić zgodę i być świadoma konsekwencji umowy.
Koszty notarialne. Sporządzenie umowy u notariusza wiąże się z kosztami.
Ostateczność. Umowa jest ostateczna i nie można jej odwołać bez zgody obu stron.

Zrzeczenie się dziedziczenia to skuteczny sposób na pozbawienie określonej osoby prawa do dziedziczenia i zachowku. Umowa zrzeczenia się dziedziczenia musi być sporządzona w formie aktu notarialnego i wymaga zgody obu stron. Dzięki niej osoba zrzekająca się oraz jej potomkowie tracą prawo do dziedziczenia i zachowku, co może być korzystne w przypadku chęci rozdysponowania majątku według własnych preferencji.

AUTOR WPISU

Krzysztof Hryniewiecki – Założyciel Kancelarii prawnej LEXPRIM®, specjalizuje się w sprawach z zakresu: upadłości konsumenckiej | prawa upadłościowego | dochodzeniu odszkodowań | prawa spadkowego | prawa pracy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Komentarze

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Pin It on Pinterest